خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل گذری بر تاریخچه شورای نگهبان

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل گذری بر تاریخچه شورای نگهبان :

تیر ماه سالگرد تأسیس شورای نگهبان است که مقام معظم رهبری آن را چشم بینای نظام می دانند. شورای نگهبان به همین مناسبت در ویژه نامه ای که در قالب مصاحبه، گزارش، عکس تاریخی است به تاریخچه و همچنین وظایف، ساختار و عملکرد این نهاد نظارتی پرداخته که اولین گزارش از این ویژه نامه را از نظر می گذرانید:

* شورای نگهبان چگونه شکل گرفت؟

حضرت امام خمینی (ره) از همان روز های ابتدایی پیروزی انقلاب اسلامی، اصرار و تأکید ویژه ای بر شکل گیری هرچه زودتر ساختار سیاسی و ریل گذاری برای نهاد های قانونی نظام نوپای جمهوری اسلامی داشتند. از همین رو با برگزاری انتخابات مجلس خبرگان تدوین قانون اساسی در مرداد و پس از سه ماه تلاش و فعالیت فوق العاده، تدوین و تنظیم قانون اساسی در آبان آماده و در آذر در یک همه پرسی به تصویب نهایی ملّت رسید.

یکی از نوآوری های قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، پیش بینی نهاد «شورای نگهبان» بود. نهادی که پیش از این در پیش نویس قانون اساسی هم تعبیه شده بود.

مرحوم دکتر حسن حبیبی مأمور تهیه پیش نویس قانون اساسی شد و نهایتاً با تلاش های او پیش نویس اولیه قانون اساسی تهیه و تنظیم شد که بعد ها نظرات دیگران نیز مورد توجه قرار گرفت و نهایتاً یک پیش نویس جامع تری که در آن اصل ولایت فقیه نیز لحاظ شده بود، نهایی و تصویب شد.

شورای نگهبان در ایران؛ از مشروطه تا انقلاب اسلامی

پیشیننهادی با وظایفی کم و بیش شبیه شورای نگهبان، به عصر مشروطیت بازمی گردد. زمانی که مجادلات بسیار جدی میان مشروطه خواهان از یک طرف و مشروطمشروعه خواهان از سوی دیگر بر سر اسلامی بودن یا نبودن قانون اساسی درگرفت، نهایتاً و پس از کشمکش های فراوان، این تلاش های آیت اللهِ شهید شیخ فضل الله نوری بود که به ثمر نشست و در اصل دوم متمم قانون اساسی گنجانده شد.

اصل دوم متمم قانون اساسی مشروطه که بعد ها به «تراز اول» مشهور شد، می گوید: «مقرر است در هر عصری از اعصار هیئتی که کمتر از پنج نفر نباشد از مجتهدین و فقهایی متدینین که مطلع از مقتضیات زمان هم باشند به این طریق که علمای أعلام و حجج اسلام مرجع تقلید شیعه اسلام، بیست نفر از علماء که دارای صفات مذکوره باشند معرفی به مجلس شورای ملی بنمایند، پنج نفر از آن ها را یا بیشتر به مقتضای عصر اعضای مجلس شورای ملی بالاتفاق یا به حکم قرعه تعیین نموده به سمت عضویت بشناسند تا موادی که در مجلسین عنوان می شود به دقت مذاکره و غور بررسی نموده هریک از آن مواد معنونه که مخالفت با قواعد مقدسه اسلام داشته باشد طرح و رد نمایند که عنوان قانونیت پیدا نکند و رأی این هیأت علماء در این باب مطاع و متبع خواهد بود و این ماده تا زمان ظهور حضرت حجت عصر عجل الله فرجه تغییرپذیر نخواهد بود. » ‎‎

هرچند این اصل به جز مدت محدودی در همان صدر مشروطه با حضور علمایی، چون شهید آیت الله سیدحسن مدرس، شکل اجرایی به خود نگرفت و در طول دوران سالآخر سلسلقاجار و سالپهلوی به محاق فراموشی رفت، اما با طلوع خورشید انقلاب اسلامی و به همّت بزرگانی، چون شهید آیت الله دکتر بهشتی در مجلس خبرگان تدوین قانون اساسی به شکلی پیشرفته، جامع و کامل تر و در قالب نهادی مترقی به نام «شورای نگهبان» بدان جامه عمل پوشانده شد.

به همین جهت و به موجب اصل نود و یکم قانون اساسی، شامگاه سه شنبه بهمن رهبر کبیر انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی (ره) طی حکمی که توسط حجت الاسلام سیداحمد خمینی اعلام گردید، فقهایی شورای نگهبان قانون اساسی را برگزیدند.

حجت الاسلام سیداحمد خمینی با اعلام این خبر، عنوان داشت: «افراد تعیین شده به جز آقای محمدرضا مهدوی کنی که از مجتهدین تهران هستند همگی از مدرسین مجتهد حوزه علمیه قم می باشند و بر قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی نظارت خواهند کرد، تا این قوانین هیچ گونه مخالفتی با اسلام نداشته باشد. »

اعضای اولین دور شورای نگهبان در افتتاحیه اولین دوره مجلس شورای اسلامی، خرداد ۱۳۵۹آیت الله یوسف صانعی، آیت الله عبدالرحیم ربّانی شیرازی، آیت الله احمد جنّتی و آیت الله محمدرضا مهدوی کنی بوده اند.

حاج سیداحمد خمینی اسامی تن از اعضای منتخب امام برای عضویت به عنوان فقهایی شورای نگهبان قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران را به شرح زیر اعلام کرد: «حضرات آیات: حاج شیخ عبدالرحیم ربّانی شیرازی، حاج شیخ لطف الله صافی، حاج شیخ محمدرضا مهدوی کنی، حاج شیخ غلامرضا رضوانی، حاج شیخ احمد جنتی، حاج شیخ یوسف صانعی.»

از نکات جالب توجه در این رابطه آن است که هیچ نشانی از این حکم در صحیفه امام (ره) و یا حتی صحیفه نور دیده نمی شود. حال چرا احکام به این مهمی که به نوعی فرمان تشکیل شورای نگهبان محسوب می شود، در این منبع بسیار مهمّ تاریخی، مغفول مانده، جای تعجّب است.

به فاصله یک روز بعد و در تاریخ اول اسفند آیت الله ربانی شیرازی، عضو شورای نگهبان طی گفتگویی با روزنامه کیهان در مورد فقهایی منتخب امام (ره) برای شورای نگهبان، گفت: «این ها همه از فقهای و اساتید قم هستند و مسلّماً بینش آقا [امام]نسبت به فقهای بینش صحیحی است. هم این ها از مدرسین حوزه هستند به جز یک نفر که در نجف بوده است. آقای رضوانی از هنگامی که آقا در نجف بودند، ایشان هم نجف بودند و با آقا به ایران بازگشتند.» آقای ربّانی شیرازی در پاسخ به این سؤال که شورای نگهبان چه زمانی کار خود را شروع می کند، عنوان داشت: «این شورا بعد از اینکه مجلس تشکیل شد، شروع به کار می کند. البته باید نفر دیگر از حقوقدانان مسلمان توسط شورای عالی قضایی انتخاب شوند و به مجلس معرفی شوند تا شورای نگهبان تکمیل شود. یعنی شورای نگهبان زمانی کار خود را شروع می کند که شورای عالی قضایی و مجلس شورای ملی تشکیل شده باشد.» آیت الله مهدوی کنی دیگر فقیه شورای نگهبان که در آن زمان سرپرستی کمیته های انقلاب اسلامی را برعهده داشت، نیز در مصاحبه با خبرگزاری پارس در ارتباط با انتخاب شدنش از سوی امام امت، اظهار داشت: «من از اینکه امام بنده را مورد عنایت قرار داده اند و به عنوان عضوی از اعضای شورای نگهبان انتخاب فرموده اند، احساس افتخار و مباهات می کنم، گرچه شخصاً خود را شایسته این مقام نمی بینم و از طرفی بار سنگینی را به دوش خود احساس می کنم و امیدوارم با تأئید خداوند متعال بتوانم در خدمت اسلام و مسلمانان باشم و از قانون اساسی جمهوری اسلامی حمایت و پاسداری کنم.

وی افزود: با توجه و دقتی که ملت انقلابی بیدار و آگاه ایران در انتخاب نمایندگان مجلس دارند و مسلماً نمایندگانی متعهد و مؤمن به انقلاب را انتخاب خواهند کرد امیدوارم بار و مسئولیت ما در پاسداری از قانون اساسی سبک تر باشد و در برابر مسائلی قرار نگیریم که مخالفت بکنیم.» وی در مصاحبدیگری با روزنامه کیهان در همین رابطه گفت: «. . بار سنگینی را به دوش خود احساس می کنم آن هم در این موقعیت حساس و در مجلس شورای ملی اسلامی اول که قطعاً با لوایح زیاد و مهمی روبرو خواهیم بود که از جمله لوایح اصلاح قوانین سابق، بازسازی و نوسازی کشور در رابطه با قانون اساسی و مقررات مترقّی اسلام با توجه به روح زمان و اوضاع کنونی.»

اعضای اولین دور شورای نگهبان در افتتاحیه اولین دوره مجلس شورای اسلامی، خرداد ۱۳۵۹

آیت الله یوسف صانعی، آیت الله عبدالرحیم ربّانی شیرازی، آیت الله احمد جنّتی آیت الله محمدرضا مهدوی کنی. اعضای شورای نگهبان، اسفند ۱۳۶۰ تا دی ۱۳۶۱، محل نهاد شورای نگهبان: آیت الله احمد جنّتی، آیت الله یوسف صانعی، آیت الله محمّدرضا مهدوی کنی، مهدی هادوی، آیت الله لطف الله صافی گلپایگانی، آیت الله ابوالقاسم خزعلی، حسین مهرپور، آیت الله غلامرضا رضوانی، گودرز افتخار جهرمی و محسن هادوی

آیت الله مهدوی کنی درباره نقش شورای نگهبان نیز گفت: «شورای نگهبان همانطور که در قانون اساسی تصریح شده نگهبان قانون اساسی جمهوری اسلامی است به این معنا که لوایح تصویب شده در مجلس شورا، باید با نظارت این شورا و با اصول قانون اساسی تطبیق شود تا مخالفتی با قانون اساسی و مقررات اسلامی نداشته باشد، این وظیفه اساسی شورای نگهبان است.»

آقای مهدوی کنی در مورد نحوارتباط شورای نگهبان با شورای انقلاب و رئیس جمهور هم عنوان داشت: «شورای نگهبان فعالیتش را از زمان تشکیل مجلس آغاز خواهد کرد و در این هنگام شورای انقلاب منحل خواهد شد؛ بنابراین بحث در این مورد مطرح نیست و، اما در مورد رابطه با رئیس جمهور همانطور که امام فرمودند؛ امیدواریم رابطه ما، رابطه ای صمیمانه توأم با همکاری هرچه بیشتر در پیشبرد اهداف انقلاب اسلامی باشد.» کیهان در ادامگفتگو با فقهایی تازه انتخاب شدشورای نگهبان به سراغ آیت الله یوسف صانعی رفته و نظر وی را در رابطه با انتخاب شدنش به عنوان فقیه شورای نگهبان جویا شد. وی گفت: «این انتخاب، وظیفخطیری است برای ما و روی شناختی که خود امام از حدود سال نسبت به بنده داشته اند، این وظیفه را به عهده ما قرار داده اند.»

آقای صانعی در مورد شورای نگهبان و وظایف آن هم گفت: «در رأسِ نقش شورای نگهبان، مراقبت از احکام اسلام است که مبادا خدای ناخواسته