خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل عفت و پاکدامنی در کلام و سیره حضرت زینب(س)

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل عفت و پاکدامنی در کلام و سیره حضرت زینب(س) :

مقدمه

حفظ کرامت و شخصیت انسان و جوامع انسانی، در گرو پاسداری از فرهنگ عفاف است. فاصله گرفتن از فرهنگ عفاف، نه تنها باعث سقوط کرامت و عزت فرد می شود؛ بلکه طبق شواهد تاریخی ملت ها را از هستی ساقط می کند.[۱] ارزش و فضیلت عفاف تا آنجاست که ائمه هدی(ع) در دعاهای خود برای آن اهمیت ویژه ای قائل بودند؛ چنانکه امام صادق(ع) از درگاه خدای متعال چنین درخواست می کند: «اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُک الْهُدَی وَ التُّقَی وَ الْعِفَّه؛[۲] خدایا من از درگاه تو هدایت و تقوا و عفت می خواهم». در این راستا علم اخلاق برای انسان، چهار صفت اصلی اخلاقی «شجاعت»، «عفّت»، «حکمت» و «عدالت» را مطرح می کند[۳] که «عفّت» در میان آن ها جایگاه ویژه ای دارد.

معنای عفت

امام جعفر صادق(ع) در معنای عفت فرموده است: «وَ الْعفَّهُ وَ ضِدُّها الْتَّهَتُّک؛[۴] یکی از سجایای اخلاقی، عفت است که ضد آن، بی پروایی است». فخرالدین طریحی در مجمع البحرین، واژه عفت را این گونه معنا کرده است: «عفّت، بازداری روح و روان از گناهان و دست نیاز دراز نکردن به سوی دیگران است».[۵] راغب اصفهانی نیز گفته است: «عفت، یعنی به وجود آمدن حالتی برای نفس انسان که او را از غلبه یافتن شهوت حفظ می کند».[۶]

با توجه به اهمیت عفاف و پاکدامنی، این خصلت زیبا را در شکل گیری شخصیت و نیز در سیره و سخن حضرت زینب(ع) مورد بررسی قرار می دهیم.

۱. فرزند آیه تطهیر

حضرت زینب(ع) در محیطی متولد شد و رشد کرد که مهد عفت و پاکدامنی بود. مادربزرگش، حضرت خدیجه(ع) و مادر ارجمندش حضرت فاطمه (ع)، عفیف ترین و پاک ترین زنان عالم هستند. ایشان در خانواده ای رشد یافت که قرآن مجید پاکی آنان را امضا نموده است: «انَّمَا یرِیدُ اللَّهُ لِیذْهِبَ عَنکمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیتِ وَ یطهِّرَکمْ تطْهِیرًا؛[۷] خداوند می خواهد پلیدی و گناه را از شما اهل بیت دور کند و کاملًا شما را پاک سازد».

در شأن نزول آیه تطهیر آمده است که این آیه در خانه ام سلمه، همسر پیامبر(ص) نازل شد و هنگام نزول آن افزون بر پیامبر(ص)، علی(ع)، فاطمه(ع)، حسنین(ع) نیز حاضر بودند. در این هنگام پیامبر (ص) پارچه ای خیبری (کساء) را بر روی خود و علی(ع) و فاطمه(ع) و حسنین(ع) قرار داد و دست ها را به سوی آسمان بالا برد و فرمود: «اللَّهُمَّ هَؤُلَاءِ أَهْلُ بیتِی. .. اللَّهمَّ أَذْهبْ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَ طَهِّرْهُمْ تَطْهِیرا؛[۸] خدایا! اهل بیت من این چهار نفرند… اینان را از هر پلیدی پاک و مطهر گردان». ام سلمه از پیامبر(ص) پرسید: «آیا من نیز در شمار اهل بیت(ع) قرار دارم؟». پیامبر(ص) فرمود: «تو از همسران رسول خدا و (بر راه) خیر هستی».

در سنن ترمذی[۹] و تفسیر روح المعانی[۱۰] از منابع مهم اهل سنت نیز این معنا تأیید شده است.

۲. وارث خدیجه(ع) و فاطمه(ع)

رسول گرامی اسلام(ص) در تفسیر آیه ۴۲ آل عمران فرمود: «فُضِّلَتْ خَدِیجَهُ عَلَی نِسَاءِ أُمَّتِی کمَا فُضِّلَتْ مَرْیمُ عَلَی نِسَاءِ الْعَالَمِین؛[۱۱] خدیجه(ع) بر بانوان امت من برتری دارد، هم چنانکه مریم(ع) بر بانوان عالم برتری دارد». نقش مادر در تربیت عفیفانه دختر، بسیار مهم است؛ چنانکه حضرت خدیجه(ع)، حضرت زهرا(ع) را عفیفانه تربیت کرد و آن حضرت نیز با تربیت دخترش حضرت زینب(ع)، حفظ عفت و عصمت و حجاب را به تمام بانوان عالم آموخت. حضرت زینب(ع) در دامان چنین مادری تربیت شده و از تبار چنان مادر بزرگی رشد و نمو یافته است.

۳. ازدواج عفیفانه

ازدواج، یکی از بهترین راهکارهای قرآنی برای حفظ عفت و پاکدامنی است؛ زیرا تشکیل خانواده موفق از عوامل عفت است؛ چه بسا دخترانی که در خانواده های عفیف و متدین رشد یافته است، اما به دلیل انتخاب نادرست و وصلت با خانواده غیرمذهبی از حجاب که نشانگر عفت و پاکدامنی است، فاصله می گیرند. بنابراین ازدواج با افراد عفیف در تداوم عفت و پاکدامنی اهمیت والایی دارد. حضرت زینب(ع) در این زمینه نیز برای جوانان و بانوان، الگوی شایسته ای است.

از منظر قرآن، ازدواج و انتخاب همسر از آیات الهی است که آرامش زن و مرد را به دنبال دارد و انس، الفت و مودت در میان زوجین، موهبتی الهی است: «وَ مِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکُمْ أَزْوَاجا لِّتسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُم مَّوَدَّهً وَرَحمَهً إِن فی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِّقوْمٍ یتَفَکَّرُونَ؛[۱۲] و از آیات خداوندی است که برای شما از جنس خودتان، جفتی بیافرید که در کنار او آرامش یابید و میان شما عشق و محبت و مهربانی قرار داد. در این حقیقت نشانه هایی از خداست برای کسانی که اهل تفکرند».

حضرت زینب(ع) در عمل به این پیام قرآنی، الگوی تمام دختران و زنان مؤمنه است. وقتی آن حضرت به سن ازدواج رسید، از میان خواستگاران متعدد تقاضای عبداللَّه بن جعفر بن ابی طالب(ع) را پذیرفت. مهریه آن حضرت مطابق مهریه مادرش فاطمه(ع)، یعنی ۴۸۰ درهم معین شد.[۱۳]

عبدالله در سرزمین حبشه و در ایام اقامت پدر بزرگوارش، جعفر ابن ابی طالب(ع)، متولد شد. مادرش، اسماء بنت عمیس از مسلمانان مهاجر به حبشه است. او نخستین مولود مسلمانان در حبشه بود که در کودکی با پیامبر(ص) بیعت نمود. پدرش، جعفر، فرمانده اول سپاه اسلام در جنگ موته بود که در مقابل لشکر ۱۰۰هزار نفری امپراطوری روم جوانمردانه جنگید و بعد از قطع دستانش به شهادت رسید.[۱۴] عبداللّه همواره مورد عنایت پیامبر اکرم(ص) و امیرالمؤمنین(ع) بود تا اینکه به افتخار دامادی امام علی(ع) نائل شد. او درباره محبت امیرالمؤمنین(ع) به پدرش جعفر گفته است: «عمویم علی(ع)، آنقدر پدرم جعفر طیار را دوست داشت که چون تقاضایی از عمویم داشتم و او را به حق پدرم قسم می دادم، آن را می پذیرفت».[۱۵]

عبداللّه همواره در میدان های جنگ جمل و صفین، در حمایت از علی(ع) حاضر بود و در جنگ صفین، از سران سپاه اسلام به شمار می آمد.[۱۶] شخصیت نگاران اسلامی، عبداللّه را به صفاتی چون زیرکی، نکته سنجی، خوش خلقی، پاکدامنی و بخشندگی ستوده و او را بحرالجود نامیده اند.[۱۷] نقل است پیامبر(ص) درباره عبداللّه که در بازی های کودکانه فروشندگی را دوست داشت چنین دعا فرمود: «اللَّهُمَّ بَارِک لَهُ فِی صَفْقَهِ یمِینِهِ؛[۱۸] خدایا به او در کسب و کارش برکت بده» و او به برکت این دعا، یکی از تجار موفق و دارای مال و مقامی شد که بسیار نیز سخاوتمند بود. این دعای پیامبر(ص) عبداللّه را به قطب تجارت و محور سخاوت تبدیل نمود که بعد از امام حسن(ع) و امام حسین(ع)، از نیکوکاران نام آشنای مدینه به شمار می رفت. کار به جایی رسید که معاویه او را با عنوان سید بنی هاشم خطاب می کرد، اما عبداللّه این لقب را قبول نکرد و آن را مختص به امام حسن(ع) و امام حسین(ع) دانست.[۱۹]

طرح یک پرسش

در باره عبداللّه بن جعفر ممکن است این سؤال مطرح شود که چرا عبداللّه بن جعفر طیار، همسر حضرت زینب(ع)، در کربلا حضور نداشت؟

پاسخ: همچنان که در تاریخ آمده عبداللّه بن جعفر شخصیت والا مقام خاندان ابی طالب(ع) با سابقه ای درخشان خود عاشق شهادت در رکاب امام حسین(ع) در انقلاب کربلا بود و حضرت زینب(ع) و دو فرزندش، عون و محمد را با رضایت کامل و علاقه مندی با قافله عاشورائیان همراه نموده بود. شیخ مفید در ارشاد می نویسد: «أَمرَ ابنَیهِ عَوْناً وَ مُحَمَّداً بِلُزُومِهِ وَ الْمَسِیرِ مَعَهُ وَ الْجِهَادِ دُونَه»[۲۰] زمانی که عبداللّه بن جعفر یقین نمود که امام حسین(ع) به سفر عراق می رود، به فرزندانش عون و محمد امر کرد که ملازم حضرتش باشند و با قافله سالار شهیدان همراه باشند و در رکاب امام حسین(ع) شمشیر بزنند. بعد از برگشت کاروان عاشورا به مدینه هم، عاشقانه اعلام کرد: «وَ اللَّهِ لَوْ شَهِدْتُهُ لَأَحْبَبْتُ أَلَّا أُفَارِقَهُ حَتَّی أُقْتَلَ مَعَه . ..؛ به خدا سوگند! اگر در کنار امام حسین(ع) بودم، دوست داشتم هرگز از وی جدا نشوم تا این که در نزد او شهید شوم». بعد ادامه داد: به خدا چیزی که مرا خوشنود می کند و در شهادت دو فرزندم دلداری به من می دهد، این است که آن دو در رکاب امام حسین(ع) به شهادت رسیدند و جان خود را در راه یاری اش فدا کرده و بر مصائب شکیبائی ورزیدند. اگر من شخصاً نتوانستم یاری اش کنم، دو فرزندم او را یاری کردند.[۲۱]

عبداللّه با اینکه علاقه شدید به امام حسین(ع) و نهضت الهی اش داشت، بنا به دلائلی در کربلا نتوانست حضور یابد و به این توفیق عظیم نائل شود از جمله:

یک. معذور بودن از صحنه جنگ: وی به علت نابینایی نتوانست در کربلا حضور یابد، اما همسرش را با دو پسرش با قافله کربلا همراه نمود[۲۲] و دو پسرش را سخاوت مندانه در راه امام خویش قربانی کرد.

دو. احتمال مأموریت: برخی از صاحب نظران هم احتمال مأموریت وی از طرف سیدالشهدا(ع) را مطرح کرده اند؛[۲۳] زیرا وجود شخصیت بانفوذی، همچون عبداللّه بن جعفر در مدینه می توانست از خطراتی که بنی هاشم را تهدید می کرد، جلوگیری کند.

سه. عدم نکوهش حضرت زینب(ع): هم چنانکه او مشتاقانه حضرت زینب(ع) و دو پسرش را روانه کربلا نمود و هنگام بازگشت از حضرت زینب(ع) استقبال و دلجویی نمود؛ حضرت زینب(ع) هم بعد از حادثه کربلا هرگز عبداللّه را به جهت عدم حضور نکوهش نکرد.

چهار. افزون بر عبداللّه جعفر، بزرگان دیگری هم مثل جابر بن عبداللّه انصاری و محمد حنفیه و. .. بودند که برای عدم حضور مذمت نشده اند؛ چون یا معذور بودند و یا مأذون بوده اند. اگر چه عده ای دیگر از متنفذین مطرح همانند سلیمان بن صرد و همفکرانش نه تنها عذر موجهی برای عدم حضور نداشتند؛ بلکه بر عکس تکلیف بر حضور داشتند؛ زیرا امام (ع) را دعوت کرده بودند یا مانند عبیداللّه بن حر جعفی که امام (ع) شخصاً دعوت به همراهی کرده بود.[۲۴]

علامه حلی و علامه مجلسی، دو عالم برجسته شیعه از شخصیت عبداللّه جعفر در این زمینه دفاع کرده اند و عدم حضور وی را موجه می دانند.[۲۵] آیت اللّه خویی (ره)، شخصیت شناس و رجال نگار برجسته جهان تشیع هم می نویسد: «جلالت عبداللّه جعفر به مرتبه ای است که نیازی به ستایش دیگران و دفاع از او نیست».[۲۶]

۴. تربیت فرزندان صالح

عفت و پاکدامنی موجب می شود که بنیان خانواده مستحکم و بستر به وجود آمدن فرزندان صالح فراهم شود. از مهم ترین اهداف بعثت انبیا و از اساسی ترین آموزه های قرآنی، تربیت فرزند صالح است و این آرزوی مقدس خانواده های عفت پیشه، در کلام وحی چنین طرح شده است: «رَبَّنا هبْ لَنا منْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّیاتِنا قُرَّهَ أَعْینٍ وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقینَ إِماما؛[۲۷] مؤمنان راستین دعا می کنند که پرورد