خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل بازشناسی مولفه های فرهنگ بسیج؛ بر اساس بیانات مقام معظم رهبری

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل بازشناسی مولفه های فرهنگ بسیج؛ بر اساس بیانات مقام معظم رهبری :

مقدمه

رهبر فرزانه انقلاب با نهایت درایت و دانش، علی رغم به سرانجام رسیدن نسبی مذاکرات هسته ای، سال جدید را نیز مزین به مقاومت در اقتصاد و اقتصاد مقاومتی کردند تا این مهم، بر کسی پوشیده نباشد که لزوم این تفکر هیچ گاه کمرنگ نخواهد شد و تا استقلال و خودکفایی کامل ادامه خواهد یافت. تحقق این مهم، نیازمند یک فرهنگ سازی اصولی است؛ فرهنگی که تحقق جامعه ای آرمانی را به دنبال خواهد داشت. اسلام همواره برای تعالی زندگی انسان ها آموزه هایی وحیانی دارد و در کشور ما، بسیج به عنوان نهادی است که در الگوگیری از بنیان های اسلامی برای ایجاد سازمانی متناسب با معیارهای اسلامی پیشتاز بوده است. در این مهم، اندیش امام خمینی(ره)، و تفکر راهبردی ایشان مبنی بر مبارزه با ظلم و ظلم ستیزی که از مهم ترین مبانی فکری در فرهنگ راهبردی ایشان است، ساری گشته است. بر این اساس، نهضت بسیجی نوعی حرکت در میان مظلومان جهان برای مبارزه با ظلم است. این عنصر اولین شاکله نهضت بسیجی می باشد.

دومین عنصر در این فرهنگ، آزادی بخشی است و این عنصر محوری، در فرهنگ استراتژیک ایجاد نهضت از بسیج مستضعفان در سطح جهان، عنصری زیرساختی است. عنصر عدالت خواهی نیز از جمله عناصری است که در این فرهنگ، به آن تأکید شده است. عدالت خواهی، که از جان انسان های پاک فطرت سرچشمه گرفته است، گذشته از اینکه مفهومی اسلامی و شیعی است، از ریشه های عقلانیت گرایی در شیعه سیراب می گردد (کلهر، ۱۳۸۷).

از سوی دیگر، حاکمیت تفکر بسیجی بر فضای کاری کشور، می تواند به میزان قابل توجهی از هزینه های اقدامات بکاهد؛ چرا که یکی از ویژگی های تفکر بسیجی این است که دشوارترین کارها را در کوتاه ترین زمان و با کمترین هزینه به انجام رساند؛ چرا که تفکر بسیجی به ابتکار، خلاقیت و نوآوری می اندیشد و از اسیر شدن در دام تکرار، یکنواختی و تقلید از الگوهای بیگانه به دور است. تفکر بسیجی، هیچ تلازم و سنخیتی با جناح گرایی، حزب بازی و کارباندی و گروهی ندارد. از این رو، می تواند در عرصه اقتصادی نیز موفق باشد (ادیب و همکاران، ۱۳۹۱، ص ۷۸). همچنین، نقش بسیج در تبدیل قدرت به اقتدار و قدرت مشروع، هم از لحاظ مشروعیت استمرار حکومت حاکمان و اعمال اراد آنها بر جامعه و هم ایفای نقش به عنوان حلقه واسط حکومت و مردم و کاستن از سطح اصطکاک دولت در عرصه های تصدی گری با زندگی روزمره مردم، سرمایه ای عظیم و غیرقابل انکار برای کشور فراهم آورده است. خودکفایی و استقلال اقتصادی، به طور جدی از سالیان پیش در کشور ما آغاز شده است. در این راستا، هرگونه اقدامی باید توأم با حفظ و توسعه ارزش های اصیل انقلاب اسلامی باشد. با بهره گیری از فضای سالم و پاک در بسیج و بسیجیان در عرصه جهاد اقتصادی و اقتصاد مقاومتی ممکن می گردد(همان، ص ۹۰).

اشاع فرهنگ بسیج در ابتدای امر، مستلزم این است که از ابعاد و مؤلفه های آن درکی درست حاصل شود. این تحقیق با همین هدف به دنبال پاسخ به این سؤال است که ابعاد و مؤلفه های فرهنگ بسیج در بیانات مقام معظم رهبری چیست؟

تعریف فرهنگ و سطوح آن

تعاریف متعددی از فرهنگ ارائه شده است. یکی از تعاریف که شهرت بیشتری دارد، بیان می کند که فرهنگ مجموعه ای از آداب و رسوم، اعتقادات، اخلاق، مذهب، هنر و قوانین است. در تعریف دیگر، کلیه مظاهر معنوی و عوامل مادی حیات یک ملت را «فرهنگ» آن ملت نام برده اند (زارعی متین، ۱۳۹۳، ص۲۱۴).

فرهنگ در محتوای نهادی و سازمانی، به عنوان «نظام اعتقادات و باور های اساسی، ارزش ها و الگو های اساسی رفتاری که عموماً افراد پایبند آن بوده و در طول زمان نیز توسعه یافته اند» تعریف می شود. بر اساس این تعریف، ارزش ها و الگو های اساسی رفتاری، از اعتقادات و باور های اساسی نشأت می گیرند و بر نگرش و رفتار فردی و عملکرد سازمانی تأثیر می گذارند.

با توجه به تعریف های ارائه شده، به ویژه تعریف ادگارد شاین، فرهنگ سازمانی عبارت است از: نظام اعتقاد ها و باور های اساسی، ارزش های حاکم و الگو های رفتاری، که عموماً افراد سازمان به آنها پایبند بوده و آنها را پذیرفته اند و در طول زمان نیز توسعه یافته است. این تعریف، دارای سه سطح می باشد که عبارتند از: سطح اولیه و پای فرهنگ سازمانی که عبارت از مفروضات و اعتقادات اساسی است و در مبانی فرهنگی کشور ما از آن به عنوان «جهان بینی» یاد می کنند. سطح دوم، که ارزش ها نام دارد و در مبانی کشور ما از آن به عنوان مجموعه باید و نباید ها در نظام اعتقادی یاد می شود، «ایدئولوژی» هم نام می گیرد. سطح سوم، که مجموعه الگو های رفتاری است. در واقع آنچه که در کشور و یا سازمان ها مشاهده می شود، شامل شیوه مدیریت، سازمان دهی، نوع ارتباطات و رهبری در سازمان ها می باشد. همچنان که مشاهده می شود الگو های رفتاری در سازمان از سطوح زیرین یعنی ارزش ها و اعتقادات اساسی نشأت گرفته می شود (همان، ص ۱۵۳).

بسیج و فرهنگ بسیج

یکی از ساختارهای قوام بخش جوامع کنونی، نهادها و تشکل های مردم نهاد موسوم به سازمان های غیر دولتی هستند که در ابعاد و اشکال مختلف و در زمینه های گوناگون، در حال فعالیت مدنی و اجتماعی هستند (شیرین، ۱۳۸۸). بسیج، نهادی اجتماعی با ابعاد متعدد و وسیع برای پاسخگویی به نیازهای اساسی جامعه، اعم از سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و در صورت نیاز، امنیتی و نظامی است (خزایی، ۱۳۸۷، ص ۶۸). بسیج ابتدا در کاربردی نظامی برای محافظت از انقلاب اسلامی تبلور یافت. بنابر آنچه در سال های بعد نیز توسط رهبر کبیر انقلاب و پس از ایشان مقام معظم رهبری، به عنوان رهنمود بیان شده، مشخص شده است که بسیج یک سازمان صرفاً نظامی نبوده است. بالاتر از آن، حتی سازمان هم نیست، اگر چه جلوه ای از آن در سازمان نیروی مقاومت بسیج جلوه گر شده است (حسنی آهنگر و بزمشایی، ۱۳۸۸).

بسیج به مثابه تجلی مشارکت مردم در گذار نظام از شرایط و بحران های گوناگون، نهادی است که به ابتکار و دوراندیشی عالمانه حضرت امام(ره)، تأسیس شد. در اساسنامه بسیج مستضعفان هدف، بسیج را به این صورت تعریف کرده اند: هدف آن نگهبانی از انقلاب اسلامی و دستاوردهای آن و جهاد در راه خدا و گسترش حاکمیت قانون خدا در جهان، طبق قوانین جمهوری اسلامی ایران و تقویت کامل بنیه دفاعی از طریق همکاری با سایر نیروهای مسلح و همچنین، کمک به مردم هنگام بروز بلا و حوادث غیرمترقبه می باشد (کیکاجوری، ۱۳۸۹).

امام خمینی(ره)، بسیج را یک فرهنگ که در بین مردم قرار دارد، معرفی نموده که ریشه در باورهای انقلابی، اسلامی و ملی ایران دارد. معنویت، شجاعت، ولایت، آگاهی و شناخت، دشمن شناسی و حریت از شاخص های این تفکر محسوب می گردند.

رهبر معظم انقلاب اسلامی، در رابطه با ضرورت حضور بسیج در عرصه های مختلف می فرمایند: «در دوران جنگ، بسیج مال جنگ است، در دوران پشتیبانی مال پشتیبانی، در دوران علم مال تحصیل و تدریس و در دوران سازندگی، مال سازندگی است». ایشان در جای دیگری می فرمایند: «بسیج به معنای حضور شجاعانه، فداکارانه و مخلصانه انسان های پیشگام در تمامی عرصه های مورد نیاز نظام اسلامی و کشور است» (ادیب و همکاران، ۱۳۹۱).

با توجه به اینکه بسیج انقلاب اسلامی ایران، بیش از آنکه دارای سازمان رزمی مشخص باشد، دارای فرهنگ و تفکر است. شالوده اصلی سازمان بسیج را همین فرهنگ و تفکر تشکیل می دهد، در تبیین فرهنگ و تفکر بسیج و ویژگی های آن، نظریه های مختلفی ارائه شده است که در رأس آن، فرمایشات امام خمینی (ره)، و آیت الله خامنه ای قرار دارد. ایشان، بسیج را یک فرهنگ معرفی نموده که در بین مردم ایران قرار دارد و ریشه در باورهای انقلابی، اسلامی و ملی ایران دارد . امام خمینی (ره)، نیز فرمایشات مبسوطی دارند که در مجموع، شاخص های فرهنگ و تفکر بسیج را می توان از آن استنباط نمود.

فرهنگ بسیج در نقش سرمایه

نظریه شایستگی فرهنگی، بیانگر وجود هماهنگی و تطبیق فرهنگ با اهداف و مأموریت سازمان و انسجام بین مؤلفه ها بوده و مشتاقانه توسط افراد آن سازمان حفظ و رعایت می شود و می تواند برای سازمان نقش یک سرمایه اصلی را ایفا کند. به نظر می رسد، فرهنگ بسیج توانایی بالقوه ای در این زمینه دارد (صالحی امیری، ۱۳۹۲، ص ۹۱).

سازمان ها برای اینکه بتوانند به این مهم دست یابند، باید از طریق تحقیقات و کسب نظر از ذی نفع های مهم سازمان، مهم ترین مؤلفه های فرهنگی مؤثر برای دستیابی به اهداف و خدمت بهتر به مردم را شناسایی و ترویج دهند. در نظام اعتقادی ما، تأکید به مواردی مثل معنویت و عدالت، فرهنگ مشارکت همه جانبه، صداقت در گفتار و عمل، فرهنگ وفاداری و رفتار شهروندی سازمانی، رهبری تحول آفرین، رهبری عاطفی و اعتماد ساز، اشتیاق برای تغییر و بهبود کیفیت، – تعهد عاطفی به سازمان و مشتری، وظیفه شناسی و مسئولیت پذیری شده است (همان، ص ۱۵۰).

تدوین و ارائه الگو های مدیریتی در هر کشور و سازمانی، بر نوعی اعتقاد دربار هستی و تحلیل از جهان مبتنی است. هم نظام های اجتماعی، متکی به نوعی جهان بینی می باشند. هدف هایی که یک مکتب ارائه می دهد، به تعقیب آنها دعوت می کند، راه و روش هایی که تعیین می کند، باید ها و نباید هایی که انشاء می کند، همه بر طراحی و تدوین نظام های اجتماعی و اداره امور سازمان ها تأثیر می گذارد. دین، با ارائه اصول موضوعه خاصی، که متناسب با جهان بینی است، در نظریه های علوم اثر می گذارد. مهمترین اثری که علوم کاربردی از دین می پذیرد، اثری است که از نظام ارزشی آن، حاصل می شود. این اثر، نظام رفتاری را هدایت می کند و بدان جهت می دهد (مکارم شیرازی، ۱۳۶۸، ص ۱۶).

بنابراین، تدوین الگوی مناسب مدیریت و فرهنگ سازمانی در نظام اسلام، تابع جهان بینی اسلام و نظام ارزشی اسلام در محیط کار است. با توجه به آن، لازم است در ابتدا به مبانی فکری و جهان بینی اسلامی توجه شود. همچنین، به مطالعه عمیق سیر اولیاء دین، بخصوص شخص رسول اکرم (ص)، و حضرت امیرالمؤمنان(ع)، که کلید رمز موفقیت را از خدای خود، در دست داشته اند، پرداخته شود. اگر انسان روش اولیاء دین اسلام را مطالعه کند، متوجه می شود که چه میزان بر اصول دقیق رهبری منطبق است و نتایج شگرفی از طریق مدیریت و رهبری خود در دنیا گرفته اند. (مطهری، ص ۱۱۵). برای مطالعه جهان بینی اسلامی و ارزش های اسلامی در محیط کار، دانشجویان باید به منابع معتبر مراجعه و مطالعه نمایند. مطالع اولیه ای که در این زمینه صورت گرفته است، نشان می دهد که عوامل زیر به عنوان فرهنگ سازمانی مطرح می باشد. البته این فقط یک الگو می باشد که قطعاً باید مطالعه و تحقیقات بیشتری در آن صورت گیرد.

تقوای الهی، سع صدر، امر به معروف و نهی از منکر، عدالت و انصاف، وفای به عهد، صداقت و راستگویی، اخلاص، توکل به خدا در تصمیم گیری، شورا و مشورت، احساس مسئولیت، وجدان کاری و تعهد به اهداف، کاردانی و تخصص، سخت کوشی، روابط صمیمی و دوستانه و سن خلق.

روش شناسی پژوهش

مهم ترین جنب تحقیق علمی، که اصالت و اعتبار تحقیق را می رساند، روش تحقیق یا همان متدولوژی است (گل وردی، ۱۳۹۳، ص ۷۱). همان گونه که بیان شد، هدف پژوهش، شناخت ابعاد و مؤلفه های فرهنگ بسیج، در بیانات مقام معظم رهبری است. بنابراین، این پژوهش از حیث هدف، اکتشافی یا بنیادین، به لحاظ روش، کیفی و دارای رویکردی استقرایی است. برای تجزیه و تحلیل داده های حاصل از مصاحبه ها و در نهایت، شناسایی مدل، از تکنیک تحلیل مضمون استفاده می شود.

تحلیل داده ها

داده های این پژوهش، از بررسی ۱۹ سخنرانی و دو پیام مقام معظم رهبری خطاب به بسیجیان به دست آمده است:

پس از مکتوب کردن سخنرانی های معظم له، برای تحلیل آنها از تکنیک تحلیل مضمون استفاده گردید. تحلیل مضمون، در واقع، نوعی استنتاج از داده های کیفی است که مبتنی بر واحدهای مضمون نظریه سازی است. این راهبرد با یافتن الگو (های) مکنون و پوشید موجود در داده ها، یا بازخوانی تشخیص و دیدگاه محققان دربار داده ها تلاش می کند یافته های تحقیق را بهبود بخشد. وجه همت این روش، گذار از تمرکز صرف بر مسموعات و کدهای مستخرج از مصاحبه و یافتن مضامین توصیف گری است که فهم دقیق تری از پدیده ها حاصل کند (ساندلوسکی، ۲۰۰۶، ص ۱۴۵).

مضمون، الگویی است که در داده ها یافت می شود و حداقل به توصیف و سازماندهی مشاهدات و حداکثر به تفسیر جنبه هایی از پدیده می پردازد (بویاتزیس۱۹۹۸، ص ۴)). استرلینگ، ۲۰۰۱)، در دسته بندی خود از مضمون، سه گونه مضمون پایه، سازمان دهنده و فراگیر را شناخته، معتقد است: با تحلیل مضامین، شبکه ای از مضامین ایجاد می شود و در نهایت، با تحلیل آنها، مفاهیم کلیدی، استخراج و مدل تبیین می گردد.

مضمونِ پایه از سایر مضامین به داده ها، نزدیک تر است. این مضامین، مستقیماً از دادهای متنی، استخراج و مبنایی برای سایر مضامینِ بالا دستی، محسوب می شود. طبق بعدی، مضامین سازمان دهنده هستند که مضمون، واسطه است و مضامین پایه را در