خرید و دانلود فایل پاورپوینت کامل الگوی نقش آفرینی حوزه و دانشگاه در تمدن سازی مبتنی بر منظومه فکری امامین انقلاب اسلامی

فایل پاورپوینت کامل الگوی نقش آفرینی حوزه و دانشگاه در تمدن سازی مبتنی بر منظومه فکری امامین انقلاب اسلامی؛ انتخابی مطمئن برای ارائه‌ای حرفه‌ای

اسلایدهایی آماده برای استفاده:

فایل فایل پاورپوینت کامل الگوی نقش آفرینی حوزه و دانشگاه در تمدن سازی مبتنی بر منظومه فکری امامین انقلاب اسلامی شامل ۱۲۰ اسلاید با طراحی دقیق و ساختاری استاندارد است که برای ارائه‌های رسمی یا چاپ، کاملاً مناسب و آماده استفاده می‌باشد.

ویژگی‌هایی که فایل فایل پاورپوینت کامل الگوی نقش آفرینی حوزه و دانشگاه در تمدن سازی مبتنی بر منظومه فکری امامین انقلاب اسلامی را متمایز می‌کند:

• طراحی بصری حرفه‌ای:فایل پاورپوینت کامل الگوی نقش آفرینی حوزه و دانشگاه در تمدن سازی مبتنی بر منظومه فکری امامین انقلاب اسلامی با بهره‌گیری از رنگ‌بندی هوشمندانه و چیدمان اصولی جهت انتقال بهتر مفاهیم ارائه.
• سهولت در اجرا: تمامی اسلایدها از پیش تنظیم شده‌اند و بدون نیاز به ویرایش، قابل استفاده هستند.
• وضوح بالا و نظم ساختاری: کیفیت بالای عناصر گرافیکی و هماهنگی کامل در نمایش، تجربه‌ای بدون نقص را فراهم می‌سازد.

استاندارد بالا در تولید محتوا:

فایل فایل پاورپوینت کامل الگوی نقش آفرینی حوزه و دانشگاه در تمدن سازی مبتنی بر منظومه فکری امامین انقلاب اسلامی با رعایت اصول حرفه‌ای طراحی شده و عاری از هرگونه ایراد گرافیکی یا ناهماهنگی در نمایش می‌باشد.

نکته مهم:

در صورت مشاهده نسخه‌هایی با کیفیت پایین‌تر، توجه داشته باشید که ممکن است نسخه‌های غیررسمی باشند. نسخه اصلی فایل فایل پاورپوینت کامل الگوی نقش آفرینی حوزه و دانشگاه در تمدن سازی مبتنی بر منظومه فکری امامین انقلاب اسلامی تنها از طریق منبع معتبر در دسترس است.

هم‌اکنون فایل فایل پاورپوینت کامل الگوی نقش آفرینی حوزه و دانشگاه در تمدن سازی مبتنی بر منظومه فکری امامین انقلاب اسلامی را دریافت کرده و ارائه‌ای حرفه‌ای و متمایز تجربه نمایید

بخشی از متن فایل پاورپوینت کامل الگوی نقش آفرینی حوزه و دانشگاه در تمدن سازی مبتنی بر منظومه فکری امامین انقلاب اسلامی :

مقدمه

وقوع انقلاب اسلامی، سرآغاز حرکت پرشتاب و عظیمی است که با سرنگونی رژیم ستم شاهی و برپایی نظام مقدّس جمهوری اسلامی، امیدهای فراوانی را برای تحقّق آرمان بلند تمدّن نوین اسلامی پدید آورد. این تمدّن در مبانی، ارزش ها، فرهنگ و سبک زندگی، تفاوت های عمیقی با تمدّن مسلط غربی دارد که استکبارستیزی و مبارزه با نظام سلطه، از ویژگی های بارز آن است. دست یابی به این آرمان بلند، نیازمند طی مراحل مختلف و ساختن مسیر جدیدی است. در این راستا باید بخش های مختلف جامعه و نهادهای حاکمیتی به صورت هماهنگ و منسجم نقش آفرینی نمایند که در این میان، نقش نهاد علم شامل حوزه و دانشگاه در ریل گذاری و هدایت قطار پیشرفت و رشد جامعه در مسیر صحیح انقلابی نقشی بیبدیل و بدون جایگزین است.

درحقیقت حوزه های علمیه و دانشگاه دو شعبه از یک نهاد و مؤسسه هستند، همان گونه که امام خامنه ای فرموده اند: «مؤسسه علم و دین، یک مؤسسه است و علم و دین باهم اند. این مؤسسه، دو شعبه دارد؛ یک شعبه، حوزه های علمیه و شعبه دیگر، دانشگاه ها هستند.» (۱۳۶۸/۰۹/۲۹؛ سخنرانی به مناسبت روز وحدت حوزه و دانشگاه).

رهبر کبیر انقلاب اسلامی امام خمینی(ره) همواره بر اهمیت حوزه و دانشگاه و نقش آن ها در سرنوشت ملت ها تأکید داشتند: «دانشگاه مبدأ همه تحوّلات است. از دانشگاه، چه دانشگاه علوم قدیمه چه دانشگاه علوم جدیده، از دانشگاه سعادت یک مّلت و در مقابل سعادت، شقاوت یک مّلت سرچشمه می گیرد. دانشگاه را باید، جدیت کرد، جدیت بکنید دانشگاه را درستش کنید» (۱۳۵۸/۰۳/۱۶، صحیفه امام، ج ۸، ص ۶۱).

با توجه به این اهمیت ویژه حوزه و دانشگاه، امام خامنه ای خواستار تعریف و تبیین چگونگی ایفای نقش آن ها در تمدن سازی نوین اسلامی شده اند. به عنوان نمونه، معظم له در سال ۱۳۷۹ این موضوع را در دیدار با حوزویان و در سال ۱۳۹۴ در دیدار با دانشگاهیان به صراحت بیان نمودند:

«خط کلی نظام اسلامی، رسیدن به تمدّن اسلامی است…. حوزه علمیه در این میان کجا قرار دارد؛ چه نقشی دارد؛ چه نقش آفرینی دارد؟… ببینید حوزه علمیه چگونه باید باشد و چه کار باید بکند؟ واجبات این حوزه چیست؟»(۱۳۷۹/۰۷/۱۴ در دیدار با فضلای حوزه علمیه قم). «ما چه کار کنیم که از این دانشگاه… بتوانیم برای ایجاد تمدّن نوین اسلامی بهره ببریم؟… دانشگاه [در این زمینه] چه نقشی میتواند ایفا کند و چه کار باید بکند؟ اولاً نقش آفرینی دانشگاه لازم است، ثانیاً سؤال این است که چه باید کرد؟ ما چه کار کنیم که بتوانیم به اینجا برسیم ؟… [این] بحث جلسه ای و سخنرانی ای نیست؛ این ها کارهای تحقیقاتی مفصّلی لازم دارد؛… شما به عنوان مدیران دانشگاه ها و مسئولان دستگاه آموزش عالی کشور روی این فکر کنید؛ مسئولیت دانشگاه را بر این اساس قرار بدهید» (۱۳۹۴/۰۸/۲۰ در دیدار با رؤسای دانشگاه و مسئولان آموزش عالی کشور).

بدین جهت میتوان عنوان نمود که حوزه و دانشگاه در نظام اسلامی یک هدف واحد را دنبال میکنند و آن، تمدن سازی نوین اسلامی است. بی شک این امر، بدون شناخت دقیق از چگونگی و نحوه اثرگذاری آن ها در ایجاد تمدن امکان پذیر نخواهد بود. یکی از مهم ترین منابع شناخت این موضوع، بیانات و تدابیر تفصیلی و عمیق امامین انقلاب اسلامی است که از ابتدای شروع نهضت اسلامی تا امروز مانند چشمه ای جوشان هدایتگر انقلاب بوده و هست.

تمدن سازی نوین اسلامی در نگاه امامین انقلاب اسلامی

فرایند تحقّق اهداف انقلاب اسلامی به پنج مرحله ۱) پیروزی نهضت و انقلاب اسلامی، ۲) برقراری نظام اسلامی، ۳) تشکیل دولت اسلامی، ۴) ایجاد جامعه اسلامی و ۵) تشکیل تمدّن و شکل گیری امّت اسلامی تقسیم میگردد (امام خامنه ای، ۱۳۹۰/۰۷/۲۴). مرحله اوّل با پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ و مرحله دوّم با استقرار نظام مقدّس جمهوری اسلامی در سال ۱۳۵۸ به انجام رسیده است؛ اما مراحل بعدی یعنی تحقّق کامل دولت اسلامی، جامعه اسلامی و درنهایت تشکیل تمدّن و امّت اسلامی هنوز در حال تکمیل بوده و البته در این مسیر با چالش های زیادی نیز مواجه شده است. تشکیل نهاد علم مطلوب، در عین اینکه یکی از غایات و اهداف این انقلاب در مراحل دولت سازی، جامعه سازی و تمدن سازی است، وسیله ای برای رسیدن به این اهداف نیز به شمار می رود.

شکل گیری حکومت مردم سالار دینی برآمده از مشروعیت شرعی و مقبولیت مردمی، گفتمان های جدیدی را فراروی بشر جدید نهاده که یکی از مهم ترین آن ها احیا و بازسازی تمدّن نوین اسلامی است. یکی از الزام های اصلی برای تحقّق این تمدّن، «نظام فکری، معرفتی و تولید دانش و فّناوری» است که محفل اساسی آن نهادهای فکر و علم در این تمدن شامل «حوزه های گران سنگ علمیه دینی به عنوان ارائه دهندگان مبانی و بنیان های تمدّ نی» و «دانشگاه ها به عنوان تولیدکنندگان علم و فناوری» و جامعه تربیت شدگان و تعلیم یافتگان این مراکز هستند. بدین ترتیب نهاد علم هم وظیفه «تولید، تبیین و تعمیق تفکر، علم، معرفت و فرهنگ» را برعهده دارند و هم به واسطه «تربیت نیروی انسانی فعّال جامعه»، نقشی تأثیرگذار در شکل گیری و رشد تمدّن ایفا می کند. کیفیت تحقّق اهداف و آرمان های بلند انقلاب اسلامی نیز ریشه در چگونگی کارکرد این نهاد مهم و اساسی دارد، چراکه تحقق تمدّن نوین اسلامی درگرو پیشرفت در «عرصه های چهارگانه فکر، علم، زندگی و معنویت»[۱] است که حوزه و دانشگاه در این زمینه مسئولیت مستقیم دارند. تمدّن نوین اسلامی در حال شکل گیری است و انقلاب اسلامی، پرچم دار آن در جهان محسوب میشود. در این مسیر حوزه و دانشگاه نیازمند بازتعریف نقش، مأموریت، رسالت و کارکرد خود هستند تا هم در تحقّق اهداف مراحل مختلف انقلاب اسلامی، نقش مهم خویش را ایفا نموده و هم بسترساز توسعه و ساخت ابعاد مفهومی این تمدّن برای ارائه در عصر جدید باشند.

بسیاری از اندیشمندان جهان نیز کارکرد مهم تمدن سازی را برای نهادهای علمی ازجمله دانشگاه ها قائل هستند. سده های متوالی است که فعّالان حوزه های علمی و فرهنگی در سراسر جهان تمدّن یافته، مناسبت تمدّن و آموزش را دریافته اند و همگان در این رأی هم آوازند که مدنیت در گروی آموزش انسان هایی است که در زمان مکانِ مدنی زیست می کنند (سفیدخوش، ۱۳۹۶: ۹). دانشگاه وظیفه تعمیق، بسط و گسترش آموزش و دانش را برعهده دارد؛ لذا در شکل گیری، رشدونمو هر تمدّنی اثرگذار بوده و کانون انباشت علم برای تمدن سازی محسوب میشود و به طور مستقیم و غیرمستقیم بر هنر، فن، اقتصاد، سیاست، ادبیات، فلسفه، اخلاق، حقوق، دین و بالأخره علم در مفهوم خاص آن تأثیرگذار است (خرمشاد، ۱۳۹۰).

شالوده های تمامی ویژگی ها و مشخصه های تمدّنی به خوبی در کارکردهای حوزه و دانشگاه دیده شده است؛ بنابراین درصورتی که نهاد علم به رسالت خود، آگاهی داشته و به وظایف و کارکردهای خویش به خوبی عمل کند، می تواند سازنده تمدّ نی پویا و مستحکم باشد. حوزه و دانشگاه، فرهنگ عمومی کشور را می سازند و بالنده می کنند و این بالندگی، در برون داد دانشگاه به صورت خرده فرهنگ ها در حوزه های مختلف صنعتی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی دیده می شود؛ سپس همه این ها از مجرای فرهنگ عمومی در درازمدت تمدّن را محقق می سازند (خرمشاد و آدمی، ۱۳۸۸).

روش پژوهش

برای تبیین چگونگی نقش آفرینی حوزه و دانشگاه در تمدن سازی مبتنیبر اندیشه های امام خمینی(ره) و امام خامنه ای(دام ظله)، از روش «تحلیل مضمون» استفاده شد. «تحلیل مضمون» به دنبال استخراج مضامین برجسته متون در سطوح مختلف است و برای شناسایی و تشریح چرایی و چیستی یک پدیده، میتوان از آن استفاده نمود. «تحلیل مضمون» شامل جست وجو در مجموعه ای از داده ها برای یافتن الگوهای تکرارشونده از معانی است. شکل و محصول «تحلیل مضمون» ممکن است متفاوت باشد ازاین رو، مهم است که سؤالات تحقیق، قبل، بعد و هنگام «تحلیل مضمون»، مورد توجه و بررسی قرار گیرند. فرایند کلی انجام این روش را میتوان به مراحل کلی زیر تقسیم نمود:

۱. جمع آوری و یافتن متون مرتبط با موضوع؛

۲. تقلیل و کاهش متون با انتخاب جملات مرتبط در بین متون جمع آوریشده؛

۳. یافتن و شناسه گذاری مضامین اولیه جملات و عبارت های منتخب و

۴. ترکیب مضامین اولیه برای رسیدن به مفاهیم فراگیرتر.

همه مراحل فوق با تفسیر و تحلیل همراه بوده و به صورت رفت وبرگشتی اصلاح و تکمیل میگردد. با توجه به اینکه «تحلیل مضمون» یک نوع پژوهش کیفی است، بدیهی است برخی از مراحل آن مشابه سایر روش های تحقیق کیفی باشد. این فرایند میتواند در زمان جمع آوری داده ها آغاز شود اما نقطه پایان این فرایند تهیه گزارشی از محتوا و معانی الگوها و مضامین در داده هاست. این نوع تحلیل فرایندی است که طی زمان شکل میگیرد و نیازمند صبر و حوصله فراوان است (شیخ زاده، ۱۳۹۴: ۲۱ -۲۳).

مرحله اول، جمع آوری آرا و نظرهای امامین انقلاب اسلامی درخصوص موضوع تحقیق بود.

دیدگاه های حضرت امام (ره) از نسخه رایانه ای صحیفه امام (ره) (مجموعه بیانات، پیام ها و نامه های ایشان از سال ۱۳۱۲ تا ۱۳۶۸)، منتشرشده در پایگاه گسترش آرا و اندیشه های امام خمینی (ره) استخراج گردید. کلیه مطالب ثبت شده در این کتاب، بررسی و مواردی که در آن ها کلیدواژه هایی شامل دانشگاه، حوزه، تمدن و موارد مرتبط بود به علاوه تمامی مطالب ایشان خطاب به حوزویان، دانشجویان، اساتید دانشگاه و ستاد انقلاب فرهنگی انتخاب گردید. مجموع این موارد به علاوه وصیت نامه الهی سیاسی معظم له، مشتمل بر ۷۶ سخنرانی و پیام شد که از این میان ۲۲ عنوان مطلب، مربوط به قبل از پیروزی انقلاب اسلامی و ۵۴ عنوان مطلب مربوط به پس از پیروزی انقلاب اسلامی است. پس از این کار، نظرات و دیدگاه های امام خامنه ای(دام ظله) بالغ بر ۳۷۱ عنوان سخنرانی، مصاحبه، حکم، پیام و… جمع آوری شد. منبع اصلی در این زمینه پایگاه اطلاع رسانی و نرم افزار حدیث ولایت ایشان بود؛ اما برخی مطالب و بیانات منتشرنشده هم چون ۹ دیدار با اعضای شورایعالی انقلاب فرهنگی در سال های مختلف، پس از جست وجو در منابع دیگری هم چون سایر پایگاه های اطلاع رسانی و گزارش ها و کتاب های منتشرشده، به دست آمد.

پس از جمع آوری آرا و نظرات امامین انقلاب اسلامی، شناسایی مضامین اولیه و شناسه گذاری آغاز گردید. درنهایت ۱۷۳۶ مضمون اولیه (شناسه) استخراج شد. با عنایت به اهداف و سؤالات تحقیق، مضامین اولیه، در قالب ۳۵ مضمون سازمان دهنده (شاخص) ترکیب و این مضامین پس از دسته بندی در سطوح مختلف، درنهایت در ۸ مضمون فراگیر (مؤلفه) طبقه بندی شد که در ادامه به طور تفصیلی، تشریح خواهد گردید.

یافته های پژوهش

باتوجه به کثرت اطلاعات جمع آوری شده و حجم فراوان عملیات شناسه گذاری، تحلیل، ترکیب مفاهیم و مضامین، ابتدا نمونه کوچکی از تجزیه وتحلیل داده ها در جدول (۱) ارائه شده و سپس نتایج آن تشریح خواهد شد.

جدول ۱. نمونه نحوه تجزیه وتحلیل داده ها

چگونگی «نقش آفرینی حوزه و دانشگاه در تمدن سازی» را میتوان در یک شبکه مضامین (شکل ۱) با ۲ بعد و ۸ مؤلفه شامل مؤلفه ها و شاخص های جداول (۲ و ۳) ارائه نمود.

شکل ۱: شبکه مضامین و الگوی نقش آفرینی حوزه و دانشگاه در تمدن سازی

تمدن سازی نوین اسلامی به ابعاد و مؤلفه هایی نیاز دارد که در مجموعه بیانات امام خامنه ای به آن ها اشاره شده است و متولی بخش های مهم و کلیدی آن ها، حوزه های علمیه و دانشگاه ها هستند:

«برای ایجاد یک تمدّن اسلامی مانند هر تمدّن دیگر دو عنصر اساسی لازم است: یکی تولید فکر، یکی پرورش انسان».[۲]

«اگر این کشور توانست… علم و فناوری و صنعت پیدا کند… این اولین کشور و دولتی خواهد بود که توانسته است پیشرفت مادی را در زیر روشنی چراغ برافروخته فضیلت و معنویت به دست آورد؛ این میشود یک تمدن جدید»[۳].

همان گونه که در شکل (۱) نیز مشخص است، تمدن سازی نوین اسلامی به ابعاد و مؤلفه هایی نیاز دارد که در مجموعه بیانات امام خامنه ای به آن ها اشاره شده و میتوان آن ها در دو مؤلفه کلی شامل «پرورش انسان» و «توسعه حکمت» گنجاند.

۱- پرورش انسان

بیشک، مهم ترین نقش حوزه و دانشگاه در تمدن سازی تربیت و پرورش انسان های متعهد و متخصص است و این موضوع به دفعات در کلام امامین انقلاب اسلامی تکرار شده است.

دانشگاه ها در هر کشوری… نقششان این است که انسان درست کنند. مأمور ساختن انسان هست دانشگاه….همه انبیا برای آدم سازی آمده اند….قطب دانشگاه مأمور آدم سازی هست و قطب روحانیت مأمور آدم سازی، کارشان شریف ترین کارهاست برای اینکه همان کار انبیاست؛ و هم مسئولیتشان بالاتر از همه مسئولیت هاست، برای اینکه در اینجا همه چیز درست می شود.

این بعد، شامل سه مؤلفه تربیتی و یک مؤلفه تحت عنوان «الزامات کلی» به شرح جدول (۲) است. اعداد داخل پرانتز میزان تکرار مضامین را در بیانات امامین انقلاب اسلامی نشان میدهد.

جدول ۲. شاخص ها و مؤلفه های بعد «پرورش انسان» از نقش آفرینی حوزه و دانشگاه در تمدن سازی

۱-۱- الزامات کلی

تربیت و آموزش در کلام امامین انقلاب اسلامی الزامات و شرایطی دارد که میتوان آن ها را در سه شاخص کلی به این شرح دسته بندی نمود:

۱-۱-۱- تربیت هدفمند: حوزه و دانشگاه باید انسان هایی شایسته و کارآمد را برای رفع نیازهای مختلف و متنوع جامعه و در جهت تحقق اهداف انقلاب اسلامی تربیت کنند.

خصوصیت جمهوری اسلامی این است که دستگاه انسان سازیاش بایستی صحیح حرکت بکند و انسانِ باب هدف های جمهوری اسلامی بسازد (امام خامنه ای: ۱۳۷۰/۰۹/۲۰).

دانشگاهی ها و خود علمای حوزه ها برنامه ها را تنظیم کنند، که یک آموزش موافق با احتیاج مملکت، نه یک چیزهایی را بخوانند که اصلاً به درد ما نمی خورد (۱۳۵۹/۰۳/۰۳، صحیفه امام خمینی (ره) جلد ۱۲، صفحه ۳۲۹).

در آینده شماها می توانید سهم بسزایی در به وجودآوردن و اهداکردن کادرهای شایسته و صالح به نظام عمومی کشور و نظام مدیریت کشور داشته باشید (امام خامنه ای: ۱۳۹۵/۰۳/۰۳).

۲-۱-۱- تربیت همه جانبه: حوزه و دانشگاه مسئولیت پرورش همه جانبه و جامع الاطراف را برعهده دارند. انسان تک بعدی و تک ساحتی برای تمدن سازی مناسب نیست. بر همین اساس این نهادها متکفل تربیت نسلی هستند که علاوه بر تخصص، ایمان و روشن بینی نیز داشته باشد.

دانشگاه اسلامی، علم و ایمان، علم و معنویت، علم و اخلاق را باهم همراه میکند. علم را میآموزد و جهت گیری علم را از اخلاق و ایمان میگیرد (امام خامنه ای: ۱۳۸۴/۱۰/۲۹).

در دانشگاه اسلامی علم، با دین، و تلاشگری با اخلاق، و تضارب افکار با سعه صدر، و تنوع رشته ها با وحدت هدف، و کار سیاسی با سلامت نفس، تعمق و ژرف نگری با سرعت عمل، و خلاصه دنیا با آخرت همراه است (امام خامنه ای: ۱۳۷۵/۰۷/۰۳).

۳-۱-۱- الگوی غیرغربی: مسئله مهم دیگر الگو و روش های تعلیم و تربیت است که بدون توجه به تاریخ غنی و زمینه های فرهنگی بومی شکل گرفته و در حال توسعه است؛ لذا نقش آفرینی مؤثر حوزه و دانشگاه نیازمند طراحی و بهره گیری از الگوی بومی متناسب با شرایط و نیازهای جامعه برای تربیت و آموزش است.

«الآن مدرسه هایی که دانشگاه ها و دانش سراها، این ها که ما داریم، فرم هایش همه فرم غرب است…. همه چیز را از غرب گرفته اند. فرهنگ به این غنی ای کنار زده شده است و چسبیده اند به فرهنگ غرب. آن هم نه فرهنگ اصیل غرب، فرهنگ استعماری غرب» (۱۳۵۸/۱۰/۱۲، صحیفه امام خمینی (ره)، جلد ۱۲، صفحه ۴)

۲-۱- تربیت فکری و اعتقادی

حوزه و دانشگاه بایستی ابزار و وسایل لازم را برای هدایت فکری نسل جوان طلبه و دانشجو، به قدر وافر و کافی ایجاد کند تا ازنظر تفکر انقلابی، عمق و پختگی لازم را پیدا نمایند تا مثلاً اگر کسی نسبت به انقلاب اسلامی، هیچ معرفت یا اعتقادی نداشت و وارد حوزه یا دانشگاه شد، پس از فارغ التحصیلی، به فردی انقلابی و مؤمن تبدیل شده و به نظام جمهوری اسلامی و مسئولانش کمک کند (امام خامنه ای: ۱۳۶۹/۰۶/۱۱، ۱۳۸۶/۰۲/۲۵ و ۱۳۸۶/۰۹/۰۸). بدین منظور لازم است تا حوزه و دانشگاه در برنامه های خود اقدامات زیر را پیش بینی و اجرا نمایند:

۱-۲-۱- بصیرت افزایی و ایجاد قدرت تحلیل: یکی از اهداف مهم تربیت و آموزش، افزایش روشن بینی، روشن فکری و توان فهم و تشخیص صحیح مسائل جامعه و جهان است (امام خامنه ای: ۱۳۷۷/۱۱/۱۳ و ۱۳۷۹/۰۷/۲۶)، درنتیجه حوزه و دانشگاه باید برای بصیرت افزایی و ارتقای آگاهی، قدرت تحلیل و بینش سیاسی، برنامه داشته باشند (امام خامنه ای: ۱۳۸۹/۰۸/۰۴ و ۱۳۶۹/۰۶/۱۱). قدرت تحلیلی که بتواند از واقعیت های جامعه، یک جمع بندی ذهنی برای فرد به وجود آورده و آن را بشناسد. هر ضربه ای که مسلمانان در طول تاریخ خورده اند، از ضعف قدرت تحلیل بوده است. نباید گذاشت دشمن از بیبصیرتیها و ناآگاهیها استفاده کند و واقعیتی را واژگونه در چشمان جلوه دهد (امام خامنه ای: ۱۳۷۷/۱۱/۱۳). دشمن شناسی و آشنایی با تاریخ و مناسبات نظام سلطه میتواند به این امر کمک کند. شناخت ماهیت دشمن، طرح ها و برنامه های او برای نفوذ و ضربه زدن به انقلاب اسلامی، باعث افزایش عمق نگاه ها شده و توان تحلیل و تصمیم گیری را در مناسبات اجتماعی و سیاسی ارتقا خواهد بخشید (امام خامنه ای: ۱۳۷۴/۰۸/۱۰، ۱۳۹۰/۰۵/۱۹ و ۱۳۹۴/۰۸/۲۰).

۲-۲-۱- تبیین مبانی فکری و اهداف انقلاب اسلامی: متأسفانه دستگاه های مرموز استکباری ازطریق نظام تربیتی و آموزشی، مانع توجه طبقه تحصیل کرده به احکام مقدس اسلام، به ویژه قوانین تشکیلاتی و اجتماعی و اقتصادی آن شده اند و با تبلیغات گوناگون این طور وانمود میکنند که اسلام جز احکام عبادی مطلبی ندارد، درصورتی که قواعد سیاسی و اجتماعی اسلام ناب بیشتر از مطالب عبادی آن است؛ لذا نیاز است تا قوانین آسمانی اسلام که برای تمام شئون زندگی از مبدأ وحی نازل شده و عملی تر و سودمندتر از تمام آموزه های دیگر است، تبیین گردد (۱۳۴۸/۱۰/۱۱- صحیفه امام خمینی (ره)، جلد ۲ – صفحه ۸۷). هم چنین به آشنایی با ریشه ها، مبانی فکری و اهداف انقلاب اسلامی نیاز است تا بتوان نقش ها و وظیفه های انقلابی را در حال حاضر و به ویژه در آینده درک نموده و عمل متناسب با آن را به نحو احسن، به انجام رساند (امام خامنه ای: ۱۳۷۰/۰۹/۲۰ و ۱۳۶۸/۰۸/۱۰)

۳-۲-۱- توسعه مهارت های تفکر و نظریه پردازی: خروجیهای مطلوب نهاد علم تراز اسلامی، کسانی هستند که بتوانند در دنیای علم آموزی، پیشرفت علم و بنای علمی کشور، تحرک ایجاد کرده و صاحب نظرانی اندیشمند، فکور، عالم، محقق، پژوهشگر و دلیر در میدان علم و پژوهش باشند که دنیا از نظریه هایشان استفاده کند. این امر نیازمند آن است که افراد علاوه بر دانش و دانایی، روش ها و مهارت های اندیشیدن و تفکر را بیاموزند (امام خامنه ای: ۱۳۸۴/۱۰/۲۹، ۱۳۸۵/۰۹/۰۴). اگر کسی تفکّر داشت، این روحیه موجب می شود که بتواند مسائل مهم را کشف کند. اگر جوان عالم و دانشمند، متفکّر بار آمده باشد، از آن ذخیره دانشی که در اختیار او است، ده ها و صدها مسئله جدید مطرح می کند و پاسخ می گیرد؛ یعنی استفاده از علم هم با تفکّر ممکن است (امام خامنه ای: ۱۳۹۳/۰۲/۱۷).

۳-۱- تربیت فرهنگی و اخلاقی

یکی از مهم ترین کارکردهای حوزه و دانشگاه برای پرورش انسان های متعالی، «تربیت فرهنگی و اخلاقی» آنان است که نتیجه آن مشخصاً در رفتار و سبک زندگی متجلی میشود.

بیشترین تأکید ازلحاظ تکرار مضامین در بیانات امامین انقلاب اسلامی نیز در همین زمینه مشاهده شد که این مضمون ها در هفت مؤلفه به شرح زیر قابل دسته بندی است:

۱-۳-۱- تعمیق ایمان و اشاعه شعائر دینی و معارف انقلاب اسلامی: تعمیق معرفت، ایمان، تعهّد، تعّبد دینی و نگاه توحیدی، با تبیین جهان بینی الهی و افزایش آگاهی و دانش دینی، ایمان و تعهّد را تقویت نموده و باعث ارتقای دین داری میگردد. در اینجا توجّه به باطن و عمق اعمال در کنار حفظ ظواهر اسلامی و پایبندی به تعّبد دینی همراه با دانایی، مطلوب و موردنظر است (امام خامنه ای: ۱۳۸۸/۱۱/۱۳ و ۱۳۸۴/۰۳/۰۵). بسیاری از خطاها، به علت شناخت ناقص و سطحی از اسلام به وجود میآید؛ لذا آشنانمودن افراد با معارف دینی و انقلاب اسلامی و هدایت صحیح ایشان در صراط مستقیم، اهمیت ویژه مییابد (صحیفه امام خمینی(ره)، ج ۳، ص ۳۲۲ (۱۳۵۶/۱۱/۲۴) و ج ۱۹، ص ۳۱۶ (۱۳۶۴/۰۴/۲۴)). ترویج خودسازی معنوی، تأدیب، تزکیه و تهذیب نفس با ترویج و آگاهیبخشی این مسائل و هم چنین ایجاد فضا و محیط مناسب ازطریق رفع موانع و مزاحمت ها، کمک قابل توجهی در این مسیر به حساب می آید. در این زمینه تذکّر نکات اخلاقی در کلاس ها و برگزاری دروس عقاید و اخلاق میتواند مفید واقع شود. یکی از توصیه های همیشگی امامین انقلاب اسلامی به طلاب و دانشجویان، توجّه جدی به مقوله خودسازی، تهذیب نفس و تزکیه بوده و هست (صحیفه امام (ره)، ج ۱۳، ص ۲ (۱۳۵۹/۰۴/۱۶) و امام خامنه ای : ۱۳۷۷/۱۰/۲۴ و ۱۳۷۷/۰۲/۲۴). تعظیم شعائر و برگزاری آگاهانه و هوشمندانه مراسم دینی اعم نماز جماعت، اعتکاف، احیا، توسل، روضه خوانی، دعا و مناجات با محوریت مسجد نیز، کراراً مورد تأکید قرار داشته است (امام خامنه ای: ۱۳۶۹/۰۸/۱۳، ۱۳۷۴/۰۸/۱۷ و ۱۳۸۴/۰۳/۰۵).

در این مسیر، ایجاد زمینه «آشنایی و انس با قرآن» و در مرحله بعد «نهج البلاغه» و «صحیفه سجادیه»، تأثیر بسزایی در تربیت فرهنگی و اخلاقی خواهد داشت (امام خامنه ای: ۱۳۸۶/۰۹/۱۷ و ۱۳۷۸/۰۹/۰۱).

۲-۳-۱- افزایش نشاط، امید، خودباوری، انگیزه و تعهد: هویت بخشی، ایجاد اعتمادبه نفس و ارتقای انگیزه ها و باورهای مّلی و دینی همراه با حس افتخار و سربلندی، یکی دیگر از جنبه های مهم و اصلی در تربیت فرهنگی و اخلاقی به شمار میرود (صحیفه امام خمینی (ره)، ج ۲۱، ص ۷۴ (۱۳۶۷/۰۴/۲۹) و امام خامنه ای: ۱۳۸۵/۰۷/۱۳). این موضوع ویژگیهایی دارد که اولین آن، تقویت خودباوری و شجاعت و ریشه کن نمودن فرهنگ غلط «ما نمیتوانیم» است (امام خامنه ای: ۱۳۹۳/۰۳/۱۹، ۱۳۸۰/۰۸/۲۰ و ۱۳۷۸/۰۳/۱۲). یادآوری سوابق درخشان تاریخی و زنده کردن و تقویت حس افتخار و اعتزاز مّلی و دینی، حساسیت و تعهد به اسلام و کشور و بیزاری از وابستگی به بیگانگان، میتواند در هویت بخشی و ایجاد انگیزه بسیارمؤثر باشد (امام خامنه ای:۱۳۷۰/۰۹/۲۰، ۱۳۸۲/۰۲/۲۲ و ۱۳۸۶/۱۰/۱۳). افزایش نشاط و ایجاد امید به آینده کشور و انقلاب اسلامی نیز تأثیر بسزایی در تقویت هویت و ایجاد انگیزه خواهد داشت (امام خامنه ای: ۱۳۹۱/۰۷/۲۰).

۳-۳-۱- ترویج فضایل اخلاقی و سبک زندگی اسلامی: حوزه و دانشگاه موظف اند در ترویج فضایل اخلاقی مانند ادب، انضباط، وقت شناسی، امانت داری، صبر، قناعت، چشم پوشی، انصاف و تقویت وجدان کاری، روح تلاش، سخت کوشی، مسئولیت پذیری، فرهنگ کار جمعی و تعاون در امور خیر و در مجموع سبک زندگی اسلامی به عنوان یکی از ابعاد مهم پیشرفت و نماد و جلوه تمدن نوین اسلامی، فعالانه مشارکت و نقش آفرینی کنند (امام خامنه ای: ۱۳۸۸/۱۱/۱۳، ۱۳۹۱/۰۷/۲۳، ۱۳۹۱/۰۷/۲۰ و ۱۳۹۱/۰۵/۲۲).

۴-۳-۱- هدایت گری مرشدانه و مصونیت بخشی فرهنگی: عمده هدف این بخش، «ایجاد مصونیت در برابر فرهنگ غربی و اندیشه های انحرافی» است تا در مقابل تهاجم و شبیخون فرهنگی دشمن، بتوان از فرهنگ و ارزش های انقلاب اسلامی محافظت نمود. بدیهی است این کار ازطریق ابزار فرهنگی نظیر روشنگری و پاسخ به شبهات با تکیه بر تفکّر ناب اسلامی قابل انجام است (امام خامنه ای: ۱۳۶۸/۰۸/۱۰، ۱۳۷۷/۰۹/۰۹، ۱۳۸۷/۰۹/۲۴ و ۱۳۷۶/۰۶/۲۵). برای این منظور، حضور و هدایتگری مرشدانه علما و اساتید برجسته معارف و اخلاق ضروری است (امام خامنه ای: ۱۳۶۵/۰۹/۱۶ و ۱۳۶۸/۰۷/۱۵).

۵-۳-۱- ارتقای روحیه علمی پارسایانه: هدف از درس خواندن، نباید معطوف به گرفتن مدرک تحصیلی، کسب درآمد، موقعیت اجتماعی یا سیاسی باشد. در حوزه و دانشگاه، این خود علم است که ارزش دارد؛ البته علمی که در جهت اهداف عالی و سعادت حقیقی بشریت باشد؛ لذا تزریق روحیه پارسایی و وجدان علمی و ایجاد علاقه به تحقیق و علم آموزی از کارکردهای اصلی موردانتظار از حوزه و دانشگاه است (صحیفه امام خمینی (ره)، ج ۸، ص ۲۴۸ (۱۳۵۹/۰۲/۰۱) و امام خامنه ای: ۱۳۷۲/۱۰/۰۱).

۶-۳-۱- سیاست گذاری و مدیریت فرهنگی سالم: حوزه وسیع تربیت فرهنگی و اخلاقی، حساسیت بالایی داشته و نیاز به سیاست گذاری، برنامه ریزی و مدیریت صحیح و دقیق و پیش بینی برنامه های سالم با توجه به آرمان ها و اهداف انقلاب اسلامی دارد. فضای فرهنگی، تحمیل کننده خود بر همه رفتارها و روش هاست، چه رفتارها و روش های فردی، چه جمعی، چه حکومتی و چه کلان جامعه؛ لذا این را نمیشود دست کم گرفت و باید آن را مهندسی کرد؛ یعنی باید اصلاح عیوب فرهنگ موجود، انسان هایی رشید، آزاد، موحد، عدالت طلب، پرکار، پرنشاط، پرُامید، پیشرو، دارای اعتمادبه نفس، دارای توکل به خدا، دارای روح ایثار و مجاهدت و در همه ابعاد به طور کامل، تربیت نمود. باید مشکلات و ریشه های آن را شناخت و برای رفع آن ریشه ها، برنامه ریزی و زمان بندی کرده و پیش رفت. باید جریانات صحیح فرهنگی را کمک و هدایت کرد. آنجایی را نیز که دشمن برنامه ریزی کرده است، شناخت و علاج فرهنگی نه علاج سیاسی و پلیسی نمود. بدون برنامه ریزی نباید انتظار داشت که فرهنگ کشور چه فرهنگ عمومی، چه فرهنگ نخبگانی، دانشگاه ها و غیره و غیره به خودی خود خوب شوند و پیش بروند (امام خامنه ای: ۱۳۸۸/۱۱/۱۳، ۱۳۸۶/۰۹/۱۷، ۱۳۷۵/۰۹/۲۰، ۱۳۹۲/۰۹/۱۹).

۷-۳-۱- گسترش روحیه مطالبه گری و پیگیری: گسترش روحیه کنجکاوی، مطالبه گری و پیگیری همراه با عقلانیت و انصاف در بین جوانان نیز از دیگر ضرورت هایی است که برای تحقق تمدن نوین اسلامی به آن نیاز است. جوان طلبه و دانشجو باید همواره انگیزه طرح مسئله، سؤال یا درخواست داشته باشد. اگر این شد، ممکن است به همه آن مطالبات نتوان پاسخ داد کما اینکه در کوتاه مدت همین جور هم هست لیکن یقیناً آینده خوب و افق روشنی با چنین مطالباتی جلوی چشم است. جوان باید مطالبه کند، باید احساس کند که این مطالبه سودمند است، ثمربخش است و تشویق بشود بر این مطالبه و باید احساس کند که او فقط مسئولیتش طرح سؤال و پرتاب کردن یک شعار نیست که بگوید خب، ما کار خودمان را کردیم؛ نه، پیگیریکردن، مطالعه کردن، درباره مسئله اندیشیدن، آن را پخته کردن، راه کار اجرایی را برای آن جست وجوکردن، برای طرحش با مراکز دست اندرکار و مجری تلاش کردن و فعالیت کردن و بالأخره خود وارد میدان کارشدن، این ها جزء وظایف و تکالیف اوست که این را هم در کنار آن مطالبه و طلب کاری و مدعاداشتن، بایستی درک کند (امام خامنه ای: ۱۳۸۶/۰۷/۱۷ و ۱۳۹۳/۰۵/۰۱).

۴-۱- تربیت علمی و مهارتی

با وجود تأکید ویژه بر جنبه های فکری، اعتقادی، فرهنگی و اخلاقی تربیت؛ امّا حوزه های علمیه و دانشگاه هم چنان که از نام شان پیداست، محل علم و دانش است و تربیت علمی و مهارتی مهم ترین وجه ممیزه آن ها نسبت به سایر مراکز و دستگاه ها است. این، علم و دانش است که خواهد توانست دستِ برتر را در مناسبات جهانی برای تحقّق اهداف و آرمان های بلند انقلاب اسلامی ایجاد نماید (امام خامنه ای: ۱۳۹۶/۰۳/۱۷ و ۱۳۹۱/۰۹/۲۱). بیانات امامین انقلاب در این زمینه را میتوان در چهار موضوع به شرح زیر دسته بندی نمود:

۱-۴-۱- جدیت در خودسازی علمی: اهمیت تحصیل و فراگیری دانش و خودسازی علمی باید به گونه ای باشد که طلاب، دانشجویان و اساتید، آن را وظیفه اصلی و فریضه ای واجب دانسته و با تحمّل سختی ها و محرومیت ها، بخش عمده ای از وقت و تلاش خود را در این زمینه صرف کنند. این موضوع به حدّی جدی است که امام خمینی (ره)، مسامحه در آن را خیانت به اسلام و کشور برمی شمارند (صحیفه امام خمینی (ره)، ج ۸، ص ۲۴۸، ۱۳۵۹/۰۲/۰۱).

امام خامنه ای نیز فلسفه حضور و کار اول دانشجو را درس خواندن میدانند و معتقدند اگر کسی درس نخواند، بلاشک ذمه اش مشغول مردم است و باید در روز قیامت پیش خدای متعال جواب دهد (۱۳۷۷/۱۲/۰۴).

۲-۴-۱- فراگیری علوم و مهارت های اداره زندگی و جامعه: یکی از اهداف مهم دیگر، تربیت نیروی کار مناسب و کارآمد برای جامعه است؛ لذا لازم است علوم، فنون و مهارت های مختلف اداره جامعه و زندگی اجتماعی و شخصی فراگرفته شوند. برای رسیدن به آینده های مطلوب، احتیاج به